صفر تا صد انواع روان درمانی : کدام نوع روان درمانی برای من مناسب است؟

وقتی متوجه شدید روان درمانی چیست و تصمیم به شروع جلسات تراپی می‌گیرید، ممکن است با اسامی انواع روان درمانی مواجه شوید مثل CBT، روان درمانی تحلیلی، طرحواره درمانی، ACT و کلی اسم دیگر. این سوال طبیعی است که بپرسید: انواع روان درمانی چه فرقی باهم دارند؟ کدام نوع تراپی برای من مناسب‌تر است؟ چطور انتخاب کنم؟

دقیقا مانند پزشکی که برای بیماری‌های مختلف، داروهای متفاوتی تجویز می‌کند، در دنیای روانشناسی نیز رویکردهای درمانی گوناگونی برای کمک به افراد با نیازها و چالش‌های متفاوت وجود دارد. دانستن تفاوت‌های اصلی این رویکردها به شما قدرت انتخاب و آگاهی بیشتری می‌دهد. این مقاله از وب‌سایت روان درمانی دکتر طناز یوسفی، به شما کمک می‌کند تا با مشهورترین و کاربردی‌ترین انواع روان درمانی آشنا شوید و با دیدی بازتر، مسیر درمانی خود را انتخاب کنید.

روان درمانی شناختی-رفتاری (CBT)

اولین مورد روان درمانی شناختی-رفتاری یا (Cognitive-Behavioral Therapy) است که یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین رویکردهای درمانی در جهان می‌باشد.

روان درمانی شناختی-رفتاری چیست و چه کاربردی دارد؟

یکی از انواع روان درمانی، شناختی رفتاری یا همان CBT است. این متد بر این باور است که مشکلات ما مستقیما ناشی از خودِ رویدادها نیستند، بلکه از نحوه تحلیل و تفکر ما درباره آن رویدادها نشأت می‌گیرند. این رویکرد معتقد است که یک ارتباط سه‌گانه و قدرتمند بین افکار، احساسات و رفتار ما وجود دارد.

جلسات تراپی CBT چگونه است؟

جلسات CBT بسیار ساختارمند، فعال و هدفمند هستند. به این صورت که شما یاد می‌گیرید الگوهای فکری منفی و غیرمفید خود (که به آن‌ها خطاهای شناختی می‌گویند) را شناسایی کرده و آن‌ها را با افکار واقع‌بینانه‌تر و متعادل‌تری به چالش بکشید. همچنین، این رویکرد همچنین شامل تکالیف و تمرین خانگی است؛ مانند تمرین تکنیک‌های آرام‌سازی یا انجام آزمایش‌های رفتاری برای تست کردن باورهایتان در دنیای واقعی.

روان درمان شناختی-رفتاری برای چه کسانی مناسب است؟

CBT به طور ویژه برای درمان اضطراب، انواع فوبیا، حملات پانیک، اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) و افسردگی بسیار موثر و مبتنی بر شواهد علمی است. این رویکرد برای افرادی که به دنبال راه‌حل‌های عملی، کوتاه‌مدت و متمرکز بر حل مشکلات حال حاضر خود هستند، مناسب است.

روان درمانی تحلیلی و پویشی

روان درمانی تحلیلی و روان درمانی پویشی، ریشه در نظریات زیگموند فروید دارد اما در طول ده‌ها سال، بسیار پیشرفت داشته و مدرن شده است.

تعریف روان درمانی تحلیلی و پویشی

دومین مورد از انواع روان درمانی، روان درمانی پویشی (Psychodynamic) و نوع عمیق‌تر آن، روان درمانی تحلیلی (Psychoanalytic)، بر این باورند که بسیاری از مشکلات و الگوهای رفتاری امروز ما، ریشه در تجربیات دوران کودکی و تعارضات حل‌نشده‌ای دارند که به بخش ناخودآگاه ذهن ما رانده شده‌اند. هدف این است که با آگاه شدن از این ریشه‌ها، دید و نگاه جدیدی نسبت به خود پیدا کنیم.

جلسات روان تحلیلی و روان پویشی چگونه هستند؟

جلسات معمولا کمتر ساختارمند هستند و به شما اجازه داده می‌شود تا آزادانه صحبت کنید. همچنین درمانگر به شما کمک می‌کند تا الگوهای تکرارشونده در روابط، افکار و رویاهایتان را شناسایی کنید. تمرکز زیادی بر روی رابطه بین شما و تراپیست وجود دارد، زیرا الگوهای ارتباطی شما با دیگران، اغلب در رابطه با درمانگرتان نیز بازسازی می‌شود و این فرصتی برای تحلیل و درک آن‌ها فراهم می‌کند.

رویکرد پویشی تحلیلی برای چه کسانی مناسب است؟

از انواع روان درمانی، درمان تحلیلی و پویشی برای افرادی که به دنبال خودشناسی عمیق هستند و می‌خواهند بفهمند چرا به شیوه‌ای خاص رفتار می‌کنند، بسیار مناسب است. اگر احساس می‌کنید در روابط خود مدام یک الگوی تکراری و مخرب را تجربه می‌کنید یا به دنبال درک ریشه‌ای مشکلات خود هستید، روان درمانی پویشی می‌تواند انتخاب خوبی باشد.

طرحواره درمانی (Schema Therapy)

طرحواره درمانی یک رویکرد یکپارچه و نوین است که بهترین بخش‌های CBT، روان‌پویشی و سایر رویکردها را با هم ترکیب کرده است.

اسکیما تراپی یا طرحواره درمانی چیست؟

از انواع روان درمانی باید به طرحواره درمانی اشاره کنیم که معتقد است که اگر نیازهای اصلی عاطفی ما در دوران کودکی (مانند نیاز به امنیت، محبت، پذیرش و خودمختاری) به طور مداوم برآورده نشوند، طرحواره‌های ناسازگار اولیه یا تله‌های زندگی در ما شکل می‌گیرند. این تله‌ها، الگوهای فکری و احساسی عمیق و پایداری هستند که در بزرگسالی، زندگی ما را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

جلسات طرحواره درمانی چگونه است؟

در جلسات طرحواره درمانی تراپیست به شما کمک می‌کند تا تله‌های زندگی خود را شناسایی کنید و بفهمید چگونه در زندگی امروزتان فعال می‌شوند. جلسات بسیار تجربی و عاطفی هستند و از تکنیک‌هایی مانند تصویرسازی ذهنی برای بازگشت به خاطرات کودکی و بازوالدینی حد و مرزدار استفاده می‌شود. در این فرآیند، درمانگر به شیوه‌ای سالم، نیازهای برآورده‌نشده شما را التیام می‌بخشد.

اسکیما تراپی برای چه کسانی مناسب است؟

یکی از انواع روان درمانی که تقاضای زیادی بین مردم دارد  اسکیما تراپی یا همان طرحواره درمانی است. طرحواره درمانی به طور ویژه برای افرادی که مشکلات شخصیتی ریشه‌دار، الگوهای رابطه‌ای تکرارشونده و مخرب، و مشکلاتی دارند که به درمان‌های دیگر خوب پاسخ نداده‌اند، بسیار موثر است.

روان درمانی پذیرش و تعهد (ACT)

روان درمانی پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy) که به اختصار ACT نامیده می‌شود، یکی از درمان‌های موج سوم شناختی-رفتاری است.

ACT چیست و چه کاربردی دارد؟

 ACT به جای تلاش برای حذف یا کنترل افکار و احساسات دردناک، به ما می‌آموزد که آن‌ها را بپذیریم و برایشان فضا باز کنیم. فلسفه اصلی این است که تلاش برای جنگیدن با درد، خود باعث رنج بیشتر می‌شود. هدف ACT، ایجاد یک زندگی غنی، پربار و معنادار، همراه با دردهایی است که جزئی جدایی‌ناپذیر از زندگی هستند.

جلسات ACT چگونه است؟

یکی دیگر از انواع روان درمانی که جلسات متفاوتی دارد، روان درمانی پذیرش و تعهد است. در جلسات ACT، شما با استفاده از تکنیک‌های ذهن‌آگاهی یاد می‌گیرید که بدون قضاوت، افکار و احساسات خود را مشاهده کنید. همچنین، به شما کمک می‌شود تا ارزش‌های اصلی زندگی خود را (آنچه واقعا برایتان مهم است) شناسایی کرده و بر اساس آن ارزش‌ها، انتخاب کنید و تصمیم بگیرید.

درمان پذیرش و تعهد برای چه کسانی خوب است؟

ACT برای طیف وسیعی از مشکلات از جمله اضطراب، افسردگی، دردهای مزمن و استرس بسیار مفید است. این رویکرد برای افرادی که احساس می‌کنند در چرخه جنگیدن با افکار و احساسات خود گیر افتاده‌اند و به دنبال یافتن معنا و جهت در زندگی خود هستند، فوق‌العاده است.

انتخاب بهترین رویکرد از انواع روان درمانی

حالا که با ۴ رویکرد اصلی آشنا شدید، چگونه باید از بین انواع روان درمانی بهترین مورد را برای خودتان انتخاب کنید؟

1. به هدف خود فکر کنید: آیا به دنبال یک راه‌حل سریع و عملی برای یک مشکل مشخص هستید؟ (CBT ممکن است خوب باشد). آیا به دنبال درک عمیق ریشه‌های مشکلات خود هستید؟ (روان‌پویشی یا طرحواره درمانی را در نظر بگیرید).
2. خودتان را بشناسید: آیا فردی ساختارمند هستید که از تکالیف و برنامه مشخص لذت می‌برد؟ (CBT). آیا ترجیح می‌دهید فضایی باز برای صحبت و کاوش داشته باشید؟ (روان‌پویشی).
3. بر روی درمانگر تمرکز کنید، نه فقط رویکرد! تحقیقات بارها و بارها نشان داده‌اند که رابطه درمانی و احساس اعتماد و راحتی شما با درمانگر، از نام دقیق رویکرد او بسیار مهم‌تر است. یک درمانگر خوب، اغلب از تکنیک‌های مختلف به صورت یکپارچه استفاده می‌کند و رویکرد خود را با نیازهای منحصر به فرد شما تطبیق می‌دهد.

نتیجه‌گیری: انواع روان درمانی

دنیای روان درمانی، دنیایی وسیع و متنوع است و هر رویکرد، پنجره‌ای متفاوت برای نگاه کردن به دنیای درون باز می‌کند. در نهایت، بهترین رویکرد از انواع روان درمانی، رویکردی است که برای شما نتیجه بدهد. نگران این نباشید که در ابتدا انتخاب کاملی داشته باشید. مهم‌ترین قدم، برداشتن همان قدم اول و شروع کردن این سفر است. در جلسه اول با درمانگر خود در مورد نیازها و اهدافتان صحبت کنید و از او بپرسید که چگونه می‌تواند به شما کمک کند.