یکی از بزرگترین دغدغهها و سوالات افرادی که قصد شروع روان درمانی را دارند این است: «آیا حرفهایی که در اتاق درمان میزنم، واقعا و تحت هر شرایطی محرمانه باقی میماند؟» این نگرانی، کاملا طبیعی و بهجاست و از عدم اطلاع مراجعهکننده از اصل محرمانگی در روان درمانی میآید. این مقاله از وبسایت رواندرمانی دکتر طناز یوسفی، یک راهنمای کامل برای درک اصل محرمانگی در روان درمانی، قوانین و مهمتر از همه، استثنائات آن است تا با آگاهی کامل وارد جلسات تراپی خود شوید و صحبت کنید.
اصل محرمانگی در روان درمانی چیست؟
ترس از فاش شدن خصوصیترین افکار و احساسات، میتواند مانع بزرگی برای ایجاد اعتماد و صداقت در جلسات تراپی باشد به همین دلیل اصل محرمانگی در روان درمانی ساخته شد. اصل محرمانگی، سنگ بنای اصلی رابطه درمانی است. این اصل به شما این اطمینان را میدهد که میتوانید بدون ترس از قضاوت یا پیامدهای بیرونی، آزادانه صحبت کنید. در واقع، بدون وجود این اصل، رواندرمانی کارایی خود را از دست میدهد.
اهمیت اصل محرمانگی در روان درمانی
قبل از پرداختن به قوانین، بهتر است بدانیم چرا این اصل تا این حد حیاتی است. رابطه درمانی که بین شما و درمانگرتان شکل میگیرد، مهمترین عامل در موفقیت درمان است. این رابطه بر پایه اعتماد ساخته میشود و محرمانگی، ستون اصلی این اعتماد است. از سمت دیگر وقتی شما مطمئن باشید که حرفهایتان در یک فضای امن باقی میماند، راحتتر میتوانید به عمیقترین لایههای روان خود سفر کنید، تجربههای دردناک را بازگو کرده و بدون سانسور، خود واقعیتان باشید.
قوانین اصل محرمانگی در روان درمانی چیست؟
قانون اصلی بسیار ساده و روشن است:
درمانگر شما از نظر اخلاقی و قانونی موظف است تمام اطلاعاتی را که در جلسات درمانی مطرح میشود، به طور کامل محرمانه نگه دارد.
- تعهد اخلاقی: تمام نظامنامههای اخلاقی روانشناسی و مشاوره در سراسر جهان، رواندرمانگران را ملزم به حفظ رازهای مراجعان خود میکنند.
- تعهد قانونی: در بسیاری از کشورها از جمله ایران، این یک تعهد قانونی است و فاش کردن اطلاعات مراجع بدون دلیل موجه، پیگرد قانونی دارد.
شامل چه مواردی میشود؟ این اصل تمام اطلاعات شما را در بر میگیرد؛ از محتوای صحبتهایتان گرفته تا حتی خود اینکه شما به رواندرمانگر مراجعه میکنید.
استثنائات اصل محرمانگی در روان درمانی
این بخش، مهمترین قسمتی است که باید از آن آگاه باشید. اصل محرمانگی در روان درمانی مطلق نیست و در شرایط بسیار خاص و مشخصی که پای ایمنی و جان افراد در میان باشد، درمانگر نه تنها میتواند، بلکه موظف است این اصل را نقض کند. این استثنائات برای محافظت از شما و جامعه طراحی شدهاند. این استثنائات را حتی بهترین روانکاو خانم در تهران هم باید در نظر بگیرد.
خطر آسیب جدی به خود (قصد خودکشی)
اگر درمانگر تشخیص دهد که شما در معرض خطر جدی برای آسیب زدن به خود یا اقدام به خودکشی هستید، موظف است برای محافظت از جان شما، این موضوع را به خانواده یا مراجع قانونی و اورژانس اطلاع دهد.
خطر آسیب جدی به دیگران
اگر شما نیت و برنامه مشخصی را برای صدمه زدن جدی به فرد یا افراد دیگری مطرح کنید، درمانگر وظیفه دارد برای محافظت از آن فرد، به او و یا به پلیس هشدار دهد.
سوءاستفاده از کودکان، سالمندان یا افراد ناتوان
اگر درمانگر متوجه شود که یک کودک، یک فرد سالمند، یا فردی که به دلیل ناتوانی قادر به دفاع از خود نیست، در حال حاضر مورد سوءاستفاده (جسمی، جنسی یا عاطفی) قرار میگیرد یا در معرض خطر آن است، قانونا موظف به گزارش دادن این موضوع به مراجع ذیصلاح (مانند اورژانس اجتماعی) است.
حکم دادگاه
اگر دادگاه طی یک حکم رسمی، از درمانگر بخواهد که اطلاعات یا پرونده درمانی شما را ارائه دهد، درمانگر موظف به اجرای این حکم است. (توجه کنید که این مورد با احضاریه از طرف وکیل متفاوت است و صرفا حکم مستقیم قاضی را شامل میشود).
رضایت کتبی خود شما
گاهی ممکن است شما بخواهید اطلاعات درمانیتان برای فرد دیگری (مانند یک پزشک دیگر، وکیل یا یکی از اعضای خانواده) فاش شود. در این صورت، با امضای یک فرم رضایتنامه کتبی، به درمانگر خود این اجازه را میدهید.
بعد از آگاهی از استثنائات چه کنیم؟
دانستن این استثنائات نباید شما را بترساند. به این موارد به عنوان «سوپاپ اطمینان» سیستم درمانی نگاه کنید که برای حفظ جان افراد طراحی شدهاند. بهترین کار این است که در همان جلسه اول تراپی، در مورد این قوانین و هرگونه نگرانی که دارید، با درمانگر خود صحبت کنید. یک درمانگر حرفهای با آغوش باز از این سوالات استقبال کرده و همه چیز را به طور شفاف برای شما توضیح خواهد داد.
آیا اصل محرمانگی در جلسات آنلاین هم رعایت می شود؟
بله، تمام قوانین و استثنائات اصل محرمانگی برای تراپی آنلاین نیز دقیقا مانند تراپی حضوری صدق میکند. درمانگران آنلاین نیز موظف به رعایت این اصول هستند. نکته مهم در تراپی آنلاین، اطمینان از امن بودن پلتفرمی است که برای جلسات استفاده میشود. همچنین خود شما نیز باید در فضایی خصوصی و امن جلسه را برگزار کنید.
آیا تراپیست اطلاعات جلسه را به خانواده انتقال می دهد؟
برای افراد بزرگسال (بالای ۱۸ سال)، پاسخ مطلقاً «خیر» است. درمانگر بدون اجازه کتبی شما، هیچ اطلاعاتی را به هیچیک از اعضای خانواده (والدین، همسر و…) نخواهد داد. در مورد کودکان و نوجوانان، قوانین کمی متفاوت است و والدین حق دارند اطلاعات کلی در مورد روند درمان فرزندشان داشته باشند، اما جزئیات صحبتهای نوجوان معمولا محرمانه باقی میماند، مگر اینکه موارد استثنائی (خطر آسیب) مطرح باشد. این موضوع نیز در جلسه اول با حضور والدین و نوجوان شفافسازی میشود.
نتیجهگیری: اصل محرمانگی در روان درمانی
اصل محرمانگی در روان درمانی، یک قول و تعهد جدی از طرف درمانگر به شماست. این اصل به شما اجازه میدهد تا با خیال راحت، عمیقترین بخشهای وجودتان را پیدا کنید. استثنائات این اصل نیز بسیار محدود، مشخص و در جهت حفظ امنیت شما و دیگران هستند. به یاد داشته باشید که هدف اصلی درمانگر، کمک به شما در یک فضای امن و سرشار از اعتماد است. پس با اطمینان قدم در این مسیر بگذارید و بدانید که داستان زندگی شما، نزد فردی امین به امانت گذاشته میشود.
